Badanie włosa

Analiza pierwiastkowa włosa

Analiza pierwiastkowa włosa – wszystko, co warto wiedzieć o badaniu składu chemicznego włosów

Badanie włosa

Analiza pierwiastkowa włosa polega na jakościowym i ilościowym oznaczeniu w pobranej od pacjenta próbce włosów zawartości 29 pierwiastków, w tym zarówno niezbędnych do życia, jak i wykazujących działanie toksyczne. Co to za badanie, jaki jest jego koszt, w jaki sposób i w jakim celu wykonywana jest analiza oraz jak przygotować próbkę włosów do badania? Co warto wiedzieć o analizie pierwiastkowej włosa?

Badanie składu pierwiastkowego włosów może okazać się pomocne w ocenie narażenia organizmu pacjenta na szkodliwe związki występujące w środowisku osoby badanej. Wyniki analizy pierwiastkowej włosa mogą być również pomocne w diagnozowaniu i leczeniu licznych schorzeń. Lekarze podkreślają jednak, iż badanie składu pierwiastkowego włosa nie może zastępować innych badań diagnostycznych oraz samo w sobie nie może stanowić podstawy dla postawienia rozpoznania jakiejkolwiek jednostki chorobowej ani dla wdrożenia leczenia.

Analiza pierwiastkowa włosa (EHA) – charakterystyka badania

Analiza pierwiastkowa włosa (ang. Elemental Hair Analysis, EHA) to badanie mające na celu określenie stężenia poszczególnych pierwiastków, a także ich wzajemnych proporcji, we włosach pacjenta. W przebiegu badania oznacza się zawartość w próbce włosów łącznie 29 pierwiastków, w tym:

  • 24 makro- i mikroelementów: wapnia, sodu, potasu, fosforu, cynku, magnezu, żelaza, miedzi, molibdenu, kobaltu, chromu, litu, strontu, niklu, manganu, selenu, wanadu, boru, baru, siarki, germanu, krzemu, jodu i cyny
  • 5 pierwiastków toksycznych: arsenu, rtęci, glinu, kadmu i ołowiu

Do przeprowadzenia analizy wykorzystuje się techniki chromatograficzne i/lub spektrometrię mas.

Badanie zawartości pierwiastków i związków chemicznych we włosach

Włosy porastają niemal całe ciało człowieka – największe ich skupienie znajduje się w obrębie skóry głowy. Włos jest tkanką martwą – tworem naskórka, będącego wierzchnią, rogowaciejącą, stopniowo złuszczającą się warstwą skóry. Pojedynczy włos zbudowany jest z tzw. łodygi oraz położonego wewnątrz skóry (w mieszku włosowym) korzenia. Głównym budulcem włosa jest białko – keratyna, której wysokie stężenie występuje również w paznokciach (także będących wytworami naskórka). Za natężenie barwy włosa odpowiada z kolei melanina. Tempo wzrostu włosów jest w dużej mierze kwestią indywidualną – zależy od wielu czynników, w tym sposobu odżywiania, stylu życia oraz predyspozycji genetycznych. Przeciętnie, miesięczny przyrost włosów na długość wynosi około 1 cm.

Choć włosy, jako tkanka martwa, nie są bezpośrednio odżywiane „od wewnątrz” organizmu, ich cebulki wyłapują związki chemiczne obecne w krwiobiegu. Wskutek procesów okluzji oraz keratynizacji, składniki te są zatrzymywane w strukturze włosów. Skład chemiczny struktury włosa, po wydostaniu się łodygi ponad powierzchnię skóry w procesie wzrostu włosa, nie ulega dalszym znaczącym zmianom – w związku z tym ludzki włos, a konkretnie jego chemiczny skład, zawiera informacje na temat retrospektywnego wystawienia organizmu na działanie różnego rodzaju związków chemicznych – w tym leków, substancji psychoaktywnych, zanieczyszczeń środowiska czy też składników dymu tytoniowego. Z tego względu włosy wykorzystuje się w diagnostyce przede wszystkim jako materiał do badań toksykologicznych – np. w celu oceny narażenia organizmu na działanie substancji szkodliwych na przestrzeni poprzednich kilku miesięcy.

Analiza pierwiastkowa włosa – koszt badania

W zależności od wybranej placówki, cena wykonania analizy pierwiastkowej włosa wynosi około 300-370 złotych. Badanie nie należy do świadczeń refundowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

Badanie włosa

Przygotowanie próbki włosów do analizy

Niektóre placówki oferują wykonanie badania w sposób wysyłkowy – pacjent wysyła wówczas samodzielnie pobraną, właściwie przygotowaną i zabezpieczoną próbkę włosów do wybranego laboratorium. Innym sposobem jest osobiste udanie się pacjenta do wybranej placówki – wówczas próbka włosów do badania pobierana jest na miejscu przez personel laboratorium. W takim przypadku należy odpowiednio przygotować się do badania oraz upewnić się odnośnie możliwej konieczności uprzedniego umówienia wizyty w placówce na konkretny termin.

W sytuacji, gdy pacjent zdecyduje się na samodzielne pobranie próbki włosów do badania, należy dokładnie zapoznać się z wytycznymi wybranej placówki odnośnie odpowiedniego przygotowania i zabezpieczenia materiału do analizy. Ilość materiału potrzebna do wykonania badania to z reguły 0,2-0,3 grama włosów – odpowiada to objętości około jednej płaskiej łyżki stołowej próbki włosów pacjenta.

Standardowo próbkę włosów do analizy pobiera się z głowy. Włosy do badania powinny być naturalne i świeżo umyte – nie mogą być farbowane ani pokryte produktami do stylizacji, np. lakierem do włosów. W zależności od placówki, wymagane są włosy o długości od 1,5 do 4 cm, obcięte ostrymi nożyczkami przy samej skórze głowy. W przypadku osób bardzo krótko ostrzyżonych, należy odczekać, aż włosy urosną do wymaganej przez placówkę długości. Sprawa wygląda podobnie w przypadku posiadaczy i posiadaczek włosów farbowanych – próbkę do analizy należy pobrać dopiero wówczas, gdy pojawią się naturalne odrosty o odpowiedniej długości. Jeśli natomiast włosy są dłuższe, pozostałą długość kosmyków (wykraczającą poza kilkucentymetrowe odcinki włosów potrzebne do badania) można wyrzucić.

Cel i zasadność analizy pierwiastkowej włosa (EHA)

Wyniki analizy pierwiastkowej włosa właściwie zinterpretowane przez specjalistę, w asyście wyników innych badań – mogą przyczynić się do postawienia diagnozy czy wdrożenia odpowiedniego leczenia.

Analiza pierwiastkowa włosa może pomóc w ocenie narażenia organizmu człowieka na działanie szkodliwych związków chemicznych, w tym tzw. metali ciężkich, występujących w środowisku – w domowym otoczeniu, miejscu pracy czy rejonie zamieszkania. Należy pamiętać, że oznaczenie w przebiegu analizy pierwiastkowej włosa metali ciężkich w pobranej od pacjenta próbce materiału nie świadczy o aktywnym procesie chorobowym czy narażeniu organizmu na działanie toksycznych związków w danym momencie, a retrospektywnie – w czasie ostatnich kilku miesięcy.

Wyniki analizy składu pierwiastkowego włosa mogą stanowić wskazówkę w kontekście kierunku dalszych badań oraz dodatkowe podejście diagnostyczne – nie samodzielną podstawę rozpoznania czy opracowywania terapii.

Wyniki badania EHA pomagają w zdiagnozowaniu i leczeniu licznych chorób – w tym schorzeń gastroenterologicznych i dermatologicznych, dolegliwości ze strony układu kostno-stawowego, alergii czy zaburzeń hormonalnych. Nawet gdyby wyniki analizy EHA dawały jasne przełożenie na zawartość oznaczanych pierwiastków w ustroju, lekarze podkreślają, że w praktyce ustalenie powiązań między stężeniem w organizmie poszczególnych makro- i mikroelementów a konkretnymi dolegliwościami i zaburzeniami jest ogromnie zawiłe, a często wręcz niemożliwe.

Wyniki analizy pierwiastkowej włosa – pierwiastki toksyczne

Wynik analizy składu pierwiastkowego włosa świadczący o narażeniu organizmu pacjenta na toksyczne związki nie może stanowić jedynej podstawy do postawienia rozpoznania i wdrożenia leczenia. Może stanowić jedynie wskazówkę, która powinna zostać zinterpretowana przez specjalistę – lekarza dysponującego wynikami innych badań diagnostycznych przeprowadzonych u pacjenta, wywiadem lekarskim oraz historią chorób.

Jednakże, badania naukowe wskazują na pewne powiązania między wynikami badania EHA a warunkami oraz stylem życia pacjentów poddanych badaniu. Dla przykładu, wyższe stężenie ołowiu stwierdzane jest w próbkach włosów osób zamieszkałych na terenach silnie uprzemysłowionych w porównaniu do mieszkańców rejonów oddalonych od skupisk infrastruktury przemysłowej. We włosach dzieci z niedożywieniem częściej stwierdza się z kolei znacznie niższe poziomy miedzi, chromu i żelaza. U osób palących, a także narażonych na tzw. bierne palenie tytoniu, oznacza się z kolei wyższe stężenia ołowiu oraz kadmu – pierwiastków szkodliwych szczególnie w przypadku dzieci, czyli pacjentów w okresie rozwojowym.

Źródła:

https://www.webmd.com/a-to-z-guides/hair-analysis-test

https://www.webmd.com/a-to-z-guides/hair-analysis-test

https://www.sciencedirect.com/topics/pharmacology-toxicology-and-pharmaceutical-science/hair-analysis

Scroll to Top