Włosogłówka – jak zakaża, objawy i leczenie pasożyta

Włosogłówka – jak zakaża, objawy i leczenie pasożyta

No Comments

Włosogłówka – a dokładnie włosogłówka ludzka (Trichuris trichiura, Trichocephalus trichiurus), to pasożyt należący do nicieni. Bytuje w jelicie cienkim, czasami jelicie grubym, dlatego dolegliwości najczęściej dotyczą układu pokarmowego, rzadziej nerwowego. Zdarzają się jednak zakażenia bezobjawowe. Zakażenia najczęściej występują w klimacie tropikalnym (Karaiby, Malezja, Afryka, Ameryka Południowa), ale nie jest to reguła, ponieważ biorąc pod uwagę częstotliwość, w Polsce włosogłówka wywołuje czwartą, a drugą na świecie, chorobę pasożytniczą. Choroba jaką wywołuje włosogłówka nosi nazwę trychocefalozy (trichuriozy, włosogłówczycy). 

Włosogłówka – kilka informacji wstępnych

Włosogłówka to pasożyt o nitkowatym ciele. Jego długość waha się między 3-5 cm, z czego przednia część jest cienka i rozszerza się ku tyłowi. Ma ciemnobrązowy kolor, osobników żeńskich jest mniej niż męskich ale za to mają większe rozmiary. Włosogłówka pożywia się krwią, przez wnikanie przednią, podłużną częścią w warstwę śluzową żołądka. Samica w ciągu doby jest w stanie złożyć od 2000 do 14000 charakterystycznych jaj, które mają czopki na obydwu końcach. Gdy warunki są dla niej odpowiednie, jest w stanie żyć nawet przez kilka lat. Pomimo faktu, że na trychocefalozę choruje każdy niezależnie od wieku, najczęściej jest diagnozowana u dzieci w wieku wczesnoszkolnym i przedszkolnym. Na całym świecie na trichuriozę choruje około 850 milionów ludzi.

Cykl rozwojowy włosogłówki

Cykl rozwojowy zaczyna się w momencie połknięcia inwazyjnych jaj włosogłówki. Najczęściej znajdują się one na niemytych warzywach i owocach lub w zanieczyszczonej wodzie. Z połkniętych jaj wylęgają się larwy początkowo chronione przez osłonkę jaja. W ten sposób mogą przetrwać w środowisku zewnętrznym przez kilka lat. Gdy larwy uwolnią się z otoczki rozpoczynają wędrówkę do błony śluzowej, aby po 10 dniach powrócić do światła jelita i osiągnąć dojrzałość płciową, co zajmuje im około 5 tygodni. Tutaj zakotwiczają się w błonie śluzowej jelita cienkiego, rzadziej grubego, swoimi charakterystycznymi główkami. W ten sposób mają nieograniczony dostęp do krwi, która jest ich pokarmem. Jaja pojawiają się po około 60 dniach i zakażony człowiek wydala je wraz z kałem. W ziemi larwy rozwijają się, i dzięki osłonce mogą przetrwać długi czas. Osiągnięcie stadium inwazyjnego zależy od temperatury – im wyższa, tym krótszy czas potrzebny do rozwoju. Następnie w formie inwazyjnej dostają się z powrotem do ciała żywiciela, gdzie opuszczają otoczkę i cykl zaczyna się ponownie.

Jak zakaża i jak odpowiednio chronić się przed zakażeniem?

Zakażenie odbywa się podobnie do glisty ludzkiej, przez zjedzenie inwazyjnych jaj, które mogą znajdować się w zanieczyszczonej wodzie, czy na brudnych owocach i warzywach. Występowanie włosogłówczycy jest związane z zanieczyszczeniem gleby przez ścieki i odchody. Dochodzi do tego w przypadku nieszczelnego szamba, nawożenia gleby fekaliami z inwazyjnymi jajami oraz wylewaniem nieczystości bezpośrednio do zbiorników wodnych lub gleby. Pośrednikami w zakażeniu mogą być owady, w tym muchy. Przenoszą one jajka z gleby i odchodów na nasze produkty spożywcze. Jeszcze jednym ze sposobów zakażenia, występującym stosunkowo dość rzadko, jest stosunek płciowy. Aby odpowiednio chronić się przed zakażeniem, należy przestrzegać tych kilku zasad:

  • mycie dłoni przed jedzeniem, dbałość o higienę osobistą,
  • dokładne mycie owoców i warzyw przed ich spożyciem,
  • nie picie wody z nieznanego źródła, ewentualne przegotowanie jej przed spożyciem,
  • odganianie ewentualnych natrętnych owadów z produktów spożywczych,
  • profilaktyczna detoksykacja organizmu kilka razy w roku,
  • poddawanie leczeniu osoby chore (niwelowanie w ten sposób źródła zakażenia)
  • profilaktyczne badania (raz, dwa razy w roku), szczególnie po powrocie z wakacji.

Ryzyko zachorowania na trychocefalozę jest najwyższe u osób, które nie przestrzegają zasad higieny, jedzą ziemię (geofagia) oraz u dzieci, które często brudzą dłonie i wkładają do buzi różne, nie przeznaczone do tego przedmioty. Ponieważ na włosogłówczycę najczęściej chorują osoby ze strefy subtropikalnej i tropikalnej, turyści podróżujący do Afryki, Ameryki Południowej, na Karaiby, powinni dodatkowo wzmóc środki ostrożności oraz higieny i pamiętać o tych kilku zasadach, a po kilku tygodniach od powrotu zrobić profilaktyczne badania.

Objawy zakażenia włosogłówką

Objawy zakażenia zależą od ilości pasożytów w organizmie i reakcji żywiciela oraz obejmują głównie układ pokarmowy, krwionośny i nerwowy. Stosunkowo niewielka liczba pasożytów może nie wywoływać objawów chorobowych. Wtedy mówi się o łagodnej postaci włosogłówczycy. Szacuje się, że tak przechodzi chorobę około 25% zakażonych. Natomiast przy większej ilości pasożytów, mówi się o ciężkiej postaci, która objawy to między innymi: 

  • ból brzucha (w okolicy jelita ślepego),
  • mniejszy apetyt,
  • utrata masy ciała,
  • biegunka w której może pojawiać się śluz lub krew,
  • niedokrwistość – blada skóra,
  • nudności,
  • wzdęty brzuch, reakcje alergiczne i wymioty (które nie są związane z przyjmowanym pokarmem),
  • ogólne osłabienie,
  • zawroty i bóle głowy,
  • nadpobudliwość nerwowa, rozdrażnienie, zmęczenie,
  • zaburzenie rytmu dobowego, problemy ze snem,
  • zakażenia bakteryjne,
  • wypadanie odbytnicy.

Trychocefaloza może wywołać też anemię, choroby wrzodowe układu pokarmowego, zapalenie wyrostka robaczkowego, skórne alergie. Jednocześnie wzrasta ryzyko innych infekcji bakteryjnych. Przy dużej ilości pasożytów i sporej ich wielkości, jest ryzyko krwawienia wewnętrznego w układzie pokarmowym. 

U dzieci włosogłówczyca jest szczególnie niebezpieczna, ponieważ może doprowadzić do utraty przytomności, zahamowania wzrostu i innych zaburzeń fizycznych oraz psychicznych.

Diagnostyka 

Przy zaobserwowaniu u siebie powyższych objawów, należy zgłosić się do lekarza rodzinnego, pierwszego kontaktu i opisać mu swoje objawy oraz przypuszczenia jak mogło dojść do zakażenia (np. wakacje za granicą, w klimacie tropikalnym, jedzenie nieumytych owoców).  Po zapoznaniu się z sytuacją, lekarz może zlecić badanie koproskopowe (badanie kału). Do badania pobiera się trzy próbki kału, w kilkudniowych odstępach czasowych. Już w 3 miesiące po zakażeniu, w próbce będą widoczne jajeczka. Podczas tego badania ustala się również liczbę jaj, co pozwala zdecydować o dalszym leczeniu. Podczas wyniku poniżej tysiąca jaj na 1 gram próbki kału, świadczy o łagodnej postaci choroby. Gdy wynik będzie powyżej 10 tys/1g kału, oznacza to ciężkie zakażenie. Wykrycie samych pasożytów jest praktycznie niemożliwe, ponieważ są one przytwierdzone do ściany jelita. W niektórych przypadkach można wykonać też kolanoskopię, czyli wprowadzenie przez odbyt rurki z przytwierdzoną na końcu kamerą. W jelicie grubym widoczne są wrzody, które związane są z zapaleniem błony śluzowej jelita.

Leczenie 

Leczenie trychocefalozy jest utrudnione, ze względu na niewrażliwość pasożyta na leki oraz jego zakotwiczanie się w śluzówce jelita. Podstawą leczenia jest podawanie leków przeciwpasożytniczych takich jak mebendazol (Vermox), albendazol, iwermektyna. Można stosować dodatkowe środki naturalne w walce z włosogłówką. Jednymi z nich jest mieszanka ziół, w których skład wchodzi kminek, tymianek, mięta i piołun. Często dzieciom podaje się też pestki dyni. Podczas leczenia włosogłówczycy ważna jest też ogólna dieta, która przywróci odpowiednią florę bakteryjną w jelitach. Należy wyeliminować słodycze oraz potencjalne źródła reinfekcji i ograniczyć węglowodany. Dieta powinna być bogata w błonnik (zboża, nasiona roślin strączkowych, orzechy, pieczywo ziarniste, suszone owoce). Ważne aby pić dużo wody (przegotowanej, albo z butelki). Warto też postawić na probiotyki, które pomogą jelitom w powrocie do stanu przed pasożytami. Produktami bogatymi w probiotyki są jogurty naturalne i kiszonki. Należy pamiętać, że o każdej terapii powinien decydować lekarz prowadzający. Powinien on również wiedzieć o metodach naturalnych, które nie mogą zastąpić leczenia farmakologicznego, a jedynie go przyśpieszyć czy wzmocnić. 

About us and this blog

We are a digital marketing company with a focus on helping our customers achieve great results across several key areas.

Request a free quote

We offer professional SEO services that help websites increase their organic search score drastically in order to compete for the highest rankings even when it comes to highly competitive keywords.

Subscribe to our newsletter!

More from our blog

See all posts
No Comments
Scroll to Top